Pałac i Park w Wersalu

W 1979 roku został wpisany przez UNESCO na listę światowego Dziedzictwa Kultury.

Jako pierwszy, król Henryk IV zainteresował się Wersalem ze względu na jego błotniste tereny i  lasy zapełnione zwierzyną. Myśliwską pasję podzielał jego syn ? Ludwik XIII, który tutaj często przyjeżdżał, a w 1623 roku rozkazał zbudować na szczycie- dominującego nad osadą wzgórza- pałacyk myśliwski z cegieł i kamienia.

Kilka lat później powiększanie i upiększanie prac odbywało się pod kierownictwem Philibert Le Roy. W 1634 skromny pałacyk myśliwski został zastąpiony zamkiem z cegieł, kamieni i łupek. Powstałe wtedy budowle weszły w skład Cour de Marbre (Dziedziniec Marmurowy).

Ludwik XIV (zwany Królem Słońcem), syn Ludwika XIII, został koronowany w wieku 5 lat, po śmierci ojca. Do czasu pełnoletności monarchy, rządy sprawowała jego matka- Anna Austriaczka i Włoch- kardynał Jules Mazzarini. Za ich rządów warunki życia zwykłych poddanych pogarszały się: panował głód i bieda. Dlatego też lud paryski wyszedł na ulice i wtargnął nawet na pokoje młodego władcy. Pamiętając te wydarzenia i ucieczkę z Paryża, Ludwik XIV bał się mieszkać w stolicy. Po śmierci Mazzariniego, król (w wieku 23 lat) otrzymał faktyczną władzę monarchy i wtedy też zdecydował się odnowić zamek wersalski. Prace potoczyły się kolejno pod kierownictwem architektów: Louis Le Vau, Jules Hardouin-Mansart i André Le Nôtre. W ciągu dwóch pierwszych lat upiększono pokoje, odbudowano budynki i powiększono park. Wnętrze zamku zostało ozdobione. Pokoje dla króla znajdowały się w części północnej, a dla królowej w południowej. Haurdouin-Mansart wybudował pierwszą Orangerię. André Le Nôtre zaprojektował wspaniały ogród z Menażerią i Grotą Tethys.

Król planował stworzyć pałac wspaniały i potężny, który byłby dowodem jego nieograniczonej wielkości. Dlatego też zdecydował w 1664roku przekształcić swoją wiejską siedzibę w rezydencję królewską. W 1668 roku zostały wdrażane nowe udoskonalone plany Le Vau rozbudowy zamku. Najpierw powstały dwa skrzydła i pawilony, które utworzyły wydłużony dziedziniec z białymi fasadami kontrastującymi z zamkiem. Taras osłaniający Główne Aparatamenty, był inspirowany barokowymi pałacykami włoskimi.

Dwa lata później, król kupił wioskę Trianon i połączył z posiadłością Wersalu. Tam, w miejscu wcześniejszego pawilonu zwanego Trianon de Porcelaine (wzniesionego w 1670 przez Le Vau), J. Hardouin-Mansarta zbudował Grand Trianon ?maison ? aller faire des collations? ? dom schadzek z nałożnicą króla- Madame de Montespan. Budynek stojący na uboczu niszczał, kiedy Madame de Montespan popadła w niełaskę.

Na równi z potężnym pałacem wersalskim, ogromne wrażenie wywołują same ogrody pałacowe. Zostały zaplanowane przez Le Nôtre w latach 1661- 1668. Wykonanie było tak doskonałe, że taki typ ogrodu zaczęto uważać za model ogrodu francuskiego. Ogrody składały się z wielkich nasypów, doprowadzeń wody i licznych upiększeń. Le Nôtre pracował z włoskimi architektami nad instalacjami wodnymi. Efektem czego powstał Grand Canal (Wielki Kanał), przy budowie którego wzorowano się na weneckim Canale Grande. Kanał ma ponad 60 metrów szerokości i 2 kilometry długości. Regularnie i symetrycznie rozmieszczone alejki spacerowe, ozdobnie strzyżone kwietniki i klomby, kanały, fontanny, stawy i posągi układają się w perfekcyjną całość. Stworzono też nową Oranżerię, gdzie zimą były przechowywane około trzy tysięcy drzew cytrusowych i egzotycznych roślin. Le Nôtre udało się odnowić ogród, w którym linie zostały uproszczone, a plan ogólny: prostokątny i symetryczny skierowany do centrum pokoju króla.

Od 1678 roku Wersal faktycznie pełnił funkcję stolicy kraju.

Po zwycięstwie w wojnie z Holandią, wszczęto nowe prace nad upiększaniem i rozszerzaniem Wersalu. Temat słońca został wyparty tematyką wojny i pokoju. Wzniesiono pomniki- alegorie Pokoju i Obfitości, a rzeźbiarze w swoich dziełach wysławiali królewskie zwycięstwa.

Król doglądał prac osobiście, a podczas jego pobytu na froncie, zobowiązał Jean-Baptiste Colbert do pilnowania prac. W 1979 Hardouin-Mansart przejął kierownictwo nad pracami. Pięciokrotnie powiększył przestrzeń budynków dla rodziny królewskiej. Fasada ogrodowa została przerobiona (powstała najdłuższa fasada ogrodowa w Europie- 570 metrów), a jej taras zamknięty Galerie des Glaces (Sala Luster/ Sala Lustrzana). O wymiarach 75 metrów długości, 10 metrów szerokości i 13 metrów długości, jest to najbardziej reprezentatywne pomieszczenie rezydencji. Ozdobiono je 17 lustrami, które są ustawione naprzeciw okien wychodzących na ogród. Daje to wrażenie niezwykłej jasności i zieloności sali (ogrody odbijają się w lustrach). Za czasów Ludwika XIV to tu odbywały się słynne dworskie bale i najważniejsze uroczystości państwowe. Tutaj też podpisano traktat wersalski po I wojnie światowej.

Gabinety króla i królowej zostały zastąpione przez Salony Wojny i Pokoju. Do środkowej, wysuniętej części pałacu (dzieło Le Vau`a), dodano dwa cofnięte skrzydła: południowe i północne, a także Cour des Ministres (Dziedziniec Ministrów) z konnym posągiem Ludwika XIV. Prace nad zmianami wnętrza zakończyły się pod przewodnictwem Charles Le Brun. Dekoracje Grands Appartements wykończono w 1681, a w Galerie des Glaces w 1684.

Dwupoziomowa barokowa kaplica królewska zakończona przez Roberta de Cotte w 1710 roku, była ostatnim wzniesionym budynkiem Ludwika XIV. Kaplica uważana jest za jedną z najpiękniejszych budowli barokowych we Francji. Kolumny korynckie z białego marmuru, ścienne malowidła i złocenia podnoszą atmosferę tego miejsca.

Król zmarł, a dwór przeniósł się z Wersalu do Tuileries. Jednak w 1722 Ludwik XV tutaj powrócił. Przekształcił nieznacznie apartamenty, pragnął również zmienić fasadę zamku od strony miasta. Brak środków pieniężnych uniemożliwił mu dokonanie wielkich zmian. Ostatecznie wybudował Operę Królewską, nową menażerię w Trianon, pawilon, i Pawilon Francuski, a także Petit Trianon z ogrodem botanicznym.

Pałacyk Petit Trianon, podobnie jak Grand Trianon, pełnił funkcję ?sekretnych spotkań? króla ze swoją oblubienicą. Pierwotnie był on przeznaczony do spotkań z Madame de Pompadour. Zmarła ona jednak przed ukończeniem prac, a pałacyk został podarowany kolejnej kochance króla- Madame du Barry. W 1774 roku Ludwik XVI przekazał go swej żonie- Marii Antoninie, która wyposażyła park i osadę według własnych upodobań (i ówczesnej mody). Zleciła zbudować Hameau de la Reine: Świątynię Miłości i sztuczną wioskę z młynem i mleczarnią, gdzie chadzała przebrana za wiejską szlachciankę. Jest tu widoczny nurt powrotu do natury, inspirowany przez J.J. Rousseau.

Rodzina królewska i dwór , pod naciskiem rewolucjonistów, 6 października 1789 opuściła Wersal na zawsze.

Po upadku monarchii 10 VIII 1792, kompleks pałacowy został zaniedbany. Louis-Philippe w celu ocalenia zamku, przekształcił go w muzeum poświęcone ?chwale Francji?. Obecnie cały ten teren obejmuje zespół muzealny, udostępniany turystom. Do dzisiaj jednak w zamku wersalskim odbywają się oficjalne przyjęcia państwowe, organizowane przez prezydenta Francji.