Sebasien Prest De Vauban

Fortyfikacje Sebasien Prest De Vauban

Jeśli zastanawiają Was solidne mury wokół francuskich miast i portów, znaczy, że macie przed sobą fortyfikacje Sebastien Prest de Vauban, jednego z najlepszych inżynierów, architektów i strategów renesansowej Francji. Wpisane w 2008 na listę światowego dziedzictwa Unesco umocnienia Vauban nadal budzą respekt i podziw.

Zródło: Wikipedia

Okres Renesansu to dla Francji czas wojen. Wszelkie strategie wojenne, budowle takie jak fortyfikacje znalazły realizację właśnie w epoce Odrodzenia. Już na początku XVII wieku powstał pierwszy traktat na temat prawidłowej budowy umocnień pióra Jean Errars La fortification reduice en art et demonstrée, w którym autor szczegółowo opisywał kształt fortyfikacji i terenu wokół nich. Projekt fortyfikacji doczekał się udoskonalenia kilkadziesiąt lat pózniej, a dokonał tego Sebastien Prest de Vauban, francuski inzynier wojskowy i architekt, marszałek Francji i ekonomista, żyjący w latach 1633 - 1707. Ten nowoczesny system przetrwał ponad półtora wieku.

W latach 1651-1706 Vauban brał udział w 53 oblężeniach i 140 bitwach co niewątpliwie wpłynęło na jego prace w dziedzinie fortyfikacji. Oprócz wybudowania 33 i przebudowania 300 twierdz Vauban był twórcą kilku traktatów: Traktaty o zdobywaniu i obronie twierdz (Traité de l' attaque et de la défense des places), Traktat o fortyfikowaniu pola przez budowę obozów umocnionych (Traité de la fortification de campagne ou des camps retranchés).

W trakcie swego życia Vauban stworzył trzy systemy fortyfikacji, kolejny doskonalaszy od poprzedniego. Podczas gdy pierwszy typ fortyfikacji nie różnił się właściwie niczym od proponowanego przez ówczesnych inżynierów, drugi zakładał oddalenie fortów od miasta, tak by uchronić armię i stworzyć kolejne zabezpieczenia miasta, trzeci system dokładał do fortyfikacji wieże strażnicze.

Umiejscowienie fotyfikacji nie mogło być przypadkowe. Chociaż pierwotny projekt zakładał wybudowanie cytadeli na wyspie Giesenheim, Vauban nie był z tego miejsca zadowolony uważając, ąe fortyfikacje nie powstrzymają armii przeciwnika przed przekroczeniem linii brzegowej Renu. Znalazłwszy odpowiednie miejsce pod budowę cytadeli inzynier najpierw przesyłał projekt do swych kolegów inzynierów , a potem do kreślarzy, którzy oprócz rysunków przygotowywali kartonowo drewniane makiety. Makiety były traktowane przez Króła jako dokumenty niezwykłej wagi, które miały upamiętniac zwycięzkie , a czasem przegrane bitwy. Od 1927 roku traktowane są jak zabytek.

Budowa fortu wymagała zmiany koncepcji przestrzeni wokół niego. Należało między innymi posadzić wiele drzew zarówno w najblizszym otoczeniu cytadeli, jak i w środku miasta. W ten sposób drzewa liściaste uniemożliwiały w okresie wiosenno-letnim odgadnięcie topografii miasta. W okresach oblężenia drzewa pełniły rolę materiału grzewczego jak również mogły wzmacniać w razie uszkodzenia mury.

Po pierwszych pracach w Belle-Ile w 1682 roku, Vauban powrócił do Bretani gdzie zaprojektował w 1685 roku fortyfikacje Saint-Malo. Król jednak odrzucił koncepcję Vaubana. Cytadela w Saint-Malo nie powstała. Inżynier stworzył więc forty w Granville i Cherbourg. Podążając wzdłuż północnej linii brzegowej, Vauban spróbował wybudować kolejne fortyfikacje w napotykanych przez siebie portowych miastach. Król jednak uznał za konieczną konstrukcję fortów jedynie w Breście i Dunkierce.

O ile budowa umocnień na nizinach i w dolinach była stosunkowo prosta i powtarzalna, w rejonach górskich ich powstawanie wydawało się skomplikowane, a czasem wręcz niemożliwe. W Besançon zamiast umieszczenia dział armatnich w wieżach, Vauban postanowił je umiejscowić w podziemiach. Z uwagi na zróznicowanie terenu nie miało to specjalnego wpływu na skuteczność obrony miasta. Dzięki bogatej roslinności inne rodzaje bardziej skomplikowanych zabezpieczeń były zbędne.

Chociaż fortyfikacje Vaubana powstawały w XVII wieku wiele dziesiątków lat po śmierci inżyniera skutecznie chroniły miasta przed najazdami obcych. Do dziś można je zwiedzać w wielu miastach Francji między innymi w: Arras (Pas-de-Calais); Besançon(Doubs), Blaye-Cussac-Fort-Medoc (Gironde); Mont-Dauphin (Hautes-Alpes); Mont-Louis (Pyrenées-Orientales).