Haiti

Haiti to rozległa wyspa położona w basenie Morza Karaibskiego w skład której wchodzą Dominikana i Republika Haiti. Cztery piąte terenu zajmują pasma górskie (Noires, Matheux, La Hotte, La Selle) pomiędzy którymi znajdują się żyzne doliny i równiny. Na wilgotnych stokach górskich rosną bujne i zielone lasy równikowe, w nieco bardziej suchych fragmentach zboczy leśne drzewa zrzucają okresowo liście. Haiti znajduje się w strefie klimatu podrównikowego. Suma rocznych opadów waha się między 300 mm a 2000 mm. Ze względu na położenie temperatury panujące na wyspie są raczej stałe, więc różnice między latem a zimą wydają się nieznaczne.

Krzysztof Kolumb wielkim odkrywcą był

Zarówno Haiti jak i Dominikana zamieszkane były przez plemię indiańskie Arawak, które jednak po pojawieniu się kolonizatorów zostało wypędzone i wymordowane.

W 1492 roku Krzysztof Kolumb odkrył Haiti i nadał mu nazwę Isla Espanola, a później przemianował je na Santo Domingo. Początkowo na wyspie pojawili się Hiszpanie z nadzieją odnalezienia tu złóż złota. Bardzo szybko na Haiti dotarli Francuzi i w 1697 roku zajęli jej zachodnią część nadając nazwę Saint Dominique. Wykorzystując pracę afrykańskich niewolników założyli tu plantacje trzciny cukrowej, bawełny , kawy i owoców. W wyniku Rewolucji Francuskiej zostało zniesione niewolnictwo (aż 90 % społeczności Haiti stanowili niewolnicy). W 1804 roku Haiti jako pierwsze stało się wolną republiką murzyńską.

Próby połączenia obu krajów Dominikany i Haiti i utworzenia wspólnej Republiki Haiti spełzły na niczym. W kraju zapanował chaos przynosząc kryzys ekonomiczny. Mimo znacznych i widocznych wpływów USA, które uwidoczniły się po II wojnie światowej sytuacja kraju polityczna, ekonomiczna i społeczna uległa znacznej poprawie, chociaż nadal jest tu niebezpiecznie.

Czarne Haiti

Na Haiti, jednej z bardziej zaludnionych wysp Ameryki Środkowej, najliczniejsi są Murzyni (90%) następnie Mulaci i Biali. Z tego też względu zwyczaje i tradycje Haitańczyków przypominają te panujące w krajach afrykańskich.

Smak biedy

O ile kilkadziesiąt lat temu turystyka stanowiła istotną gałąz rozwoju kraju, dziś z powodu niestabilnej sytuacji polityczno-ekonomicznej zajmuje ona niewielki procent dochodów. Haiti jest najbiedniejszym krajem półkuli zachodniej, w którym aż 80% społeczeństwa żyje w biedzie, a pozostałe 20% trudni się rolnictwem (uprawa kawy, trzciny cukrowej?).

Na domiar złego w 2010 roku Haiti nawiedziło największe (o sile 7 do 7, 3 stopni w sali Richtera) od ponad 200 lat trzęsienie ziemi. Jego epicentrum znajdowało się nieopodal stolicy kraju Port-au-Prince.

W objęciach portowego księcia

Chociaż stolica kraju Port Au Prince wydaje się niewielka zamieszkuje ją aż milion mieszkańców. O ile miasto należy do najbardziej niebezpiecznych ze względu na porwania i napady (lepiej wieczorami nie zapuszczać się do miasta) dzielnica Petonville stanowi tu pewien wyjątek. W tym bezpiecznym zakątku Port Au Prince warto udać się do Katedry Port-Au-prince i Notre Dame, Muzeum d? Art Haitien i Muzeum Narodowego. Do atrakcji miasta należą niewątpliwie autobusy komunikacji miejskiej każdy pomalowany na inny kolor. Podróżowanie nimi z powodu kradzieży i napadów jest jednak ryzykowne.

Na Haiti znajdują się dwa parki narodowe: Macaya Peak z rezerwatem tak zwanych mglistych lasów tropikalnych gdzie panuje mikroklimat i żyją rzadkie gatunki roślin i zwierząt, a także La Vista na terenie którego jest drugi co do wielkości szczyt Macaya.

Siostra brata mojej siostry

Dawniej tradycyjna wielopokoleniowa rodzina mieszkała razem. Głową rodziny i głównym jej żywicielem był oczywiście mężczyzna. Dzisiaj z powodu panującej biedy i emancypacji mężczyzni i kobiety są współodpowiedzialni za dom i rodzinę. Tradycyjne i oficjalne małżeństwa stanowią niewielki procent populacji. Do najpopularniejszych form rodziny należą nieformalne związki zwane plasaj. W ciągu życia można mieć ich kilka.

O jeden całus za dużo

Haitańczycy bardzo zwracają uwagę na zachowanie. Do dobrych manier należy pozdrawianie wszystkich w publicznych miejscach. Przy powitaniu przyjaciół mężczyzni podają sobie dłonie, zaś kobiety podwójnie całują. Osoby starsze otaczane są szczególnym szacunkiem.

Kubańskie rytmy na afrykańskich strunach

Najpopularniejszym stylem muzyki, o statucie narodowym jest kompa. Kompa to muzyka kubańska wykonywana na afrykańskich instrumentach: bębnach, gitarach, syntezatorach i saksofonach a śpiewana w haitańskim kreolu.

Parlez-vous creole?

Oficjalnym językiem na Haiti są francuski i kreolski haitański stanowiący mieszankę francuskiego z językami afrykańskimi. Francuskim posługuje się jedynie 20% ludności (kilka procent mówi również po hiszpańsku). Większość Haitańczyków porozumiewa się haitańskim kreolem.

Bóg w pachnącej pomarańczy

Religia jest niezwykle ważnym dla Haitańczyków elementem życia i kultury. 80% populacji to wyznawcy katolicyzmu i voodoo (mieszanki chrześcijaństwa z afrykańskim animizmem czyli wiary w duchy i siły natury). Dla Haitańczyków nie ma sprzeczności w praktykowaniu tych obu religii jednocześnie. Niewielką procentowo grupę stanowią wyznawcy protestantyzmu, bo jedynie 16%.

Haiti na kartkach

Literatura haitańska znana jest dzięki dwóm pisarzom tworzącym w języku francuskim René Depestre (urodzony w 1926 w Jacmel) i Dany Laferri?re (ur 1953 w Port-au-Prince). Chociaż obaj ze względu na swe przekonania polityczne musieli opuścić dość szybko kraj swojego urodzenia w poezji i powieściach Depestre i powieściach Laferri?re pojawiają się bardzo wyraznie wątki hitańskich a właściwie karaibkich wierzeń (voodoo), opis przyrody i społeczności haitańskiej. Polskie przekłady kilku wierszy Depestre'a, ukazały się między innymi w 1974 roku Antologii poezji afrykańskiej (w opracowaniu W. Leopold i Z. Stolarka). Powieść Hadriana dans tous mes reves (1988) (Harianna moich marzeń) doczekała sie polskiego przekładu w 1992 (M. Cebo-Foniok). Do najbardziej znanych i najlepiej przyjętych przez krytykę powieści Dany Laferri?re należą Comment faire l' amour avec un n?gre sans se fatiguer (Jak bez wysiłku kochać się z Murzynem) i Le go?t des jeunes filles (Smak młodych dziewcząt) przełożone na język polski przez Jacka Giszczaka.

Curacao z fasolą i drobiem

Na Haiti królują ryż, kukurydza, fasola i drób. Do najbardziej znanych potraw należa fasola z ryżem Du riz au pois; kasza kukurydzaiana Mais moulu, smażone platany Tassot et banane a także ryż z kurczakiem Du riz au poulet. Obok drobiu podaje sie tu również wieprzowinę i kozlinę. W haitańskiej kuchni używa się przypraw takich jak czosnek, oregano, pieprz i paprykę.

Na Haiti produkuje się rum - Barbancourt i alkohol z melasy trzcinowej Clairin. Jednak do najbardziej znanych trunków produkowanych na Haiti należy Curacao. Ten pomarańczowy likier powstał z mieszanki świeżych i suszonych skórek pomarańczy gorzkich i słodkich z czystym alkoholem, koniakiem, armaniakiem lub winiakiem, wreszcie z przyprawami korzenno-ziołowymi. Nazwa likieru pochodzi od specjalnego gatunku pomarańczy służącego do produkcji Curacao a hodowanego na plantacjach w Wenezueli. Likier Curacao ma wiele odmian: najmocniejsze z nich (35% do 40%) to bezbarwne Curacao sec (wytrawne) i Triple sec (potrójnie wytrawne), Curacao pomarańczowe ? Red Orange i zielone lub niebieskie Curacao Blue zawierają 30% alkoholu.