Bazylika doliny Vézelay

Wpisana na listę Światowego dziedzictwa UNESCO w 1979 roku.

Malownicza Burgundia zachwyca okazałą Bazyliką wznoszącą się nieopodal zielonej doliny Vézelay.

Historia tego miejsca sięga czasów galijskich i romańskich, kiedy to dolina zasłynęła z term w miejscowości Fontaines-Salées, a także okresu nam bliższego to jest połowy IX wieku naszej ery, w którym na tych terenach w Saint-P?re powstał pierwszy kobiecy klasztor. Z czasem klasztor ustąpił miejsca męskiemu zgromadzeniu. Wraz z najazdem Normandów bracia zakonni przenieśli się powyżej doliny.

Na początku XI wieku w Opactwie wystawiono relikwie Marii Magdaleny co wywołało protesty wśród Prowansalczyków. Gdy jednak relikwie okazały się być obdarzone uzdrawiającą mocą, opactwo stało się celem licznych pielgrzymek. W końcu postanowiono rozbudować kościół, by móc pomieścić liczne rzesze wiernych.

Pierwsze próby powiększenia kościoła zakończyły się pożarem. Nowa, większa świątynia powstała dopiero między 1120 a 1135 rokiem. Prace konstrukcyjne kierowane były przez ojca Renaud de Semur. W tym czasie Vézelay staje się nie tylko miejscem pielgrzymek, ale również początkiem pielgrzymkowej trasy do Compostello. Pod koniec XII wieku, ojciec Girard d' Arcy rekonstruuje rozetę gotyckiej absydy, którą możemy podziwiać do dzisiaj.

Pod koniec XIII wieku w Saint Maximin (Północno- Środkowa Francja) zostaje odkryte nienaruszone ciało Marii Magdaleny, co kładzie kres pielgrzymkom do Vézelay. Podczas Wojen Religijnych nawa główna bazyliki w Vézelay zostaje zamieniona na stajnie dla koni. W czasie Rewolucji natomiast rzeźby zdobiące główny portal zostają zdewastowane. Kościół ulega zniszczeniu. Szczęśliwie do rekonstrukcji Kościoła w 1840 roku przyczynia się Merimée zlecając jego odbudowę Viollet-le-Duc.

Jeśli chodzi o architekturę Bazyliki, należy przede wszystkim przyjrzeć się jej przedsionkowi. W tej rozległej sali uwagę zwracają rzeźby zdobiące zwieńczenia kolumn, jak i tympanony umieszczone nad głównym wejściem do świątyni.

Główna nawa kościoła romańskiego ma 62m długości. Po jej obu stronach dają się zauważyć wysoko umieszczone okna wsparte na łukach. Okna łączone są razem, po dwa lub, jeszcze chętniej po trzy, między nimi znajdują się kolumienki. Ta połączona grupa okien, które mogą być ślepe i służyć do celów dekoracyjnych nazywa się z łacińska triforium.

Nieodłączną częścią architektury kościoła są zdobiące wejście do świątyni rzeźby tympanonów i zwieńczeń potężnych kolumn. Rzeźby przedstawiają fragmenty Starego i Nowego Testamentu jak również fragmenty historii świętych. W przywoływaniu scen z życia świętych nie można jednak doszukiwać się jakiejkolwiek chronologii. A już najbardziej zaskakujące wydają si rzeźby przedstawiające: nieistniejące młyny, wiatr, pelikany czy wreszcie frywolne zabawy.

Na tympanonie głównego wejścia do Bazyliki można dostrzec postać siedzącego Chrystusa z uniesionymi rękami w geście miłości i pojednania, z których wypływają płomienie dotykające głów apostołów. Co przedstawia ta rzeźba można się jedynie domyślać. Apokalipsę? Zesłanie Ducha Świętego? Misję ewangelizacji, którą Chrystus powierzył apostołom podczas swego ostatniego ukazania się? Wokół tympanonu rzeźbiarz umieścił postaci ludzi chromych i chorych, wierzących i niewierzących oczekujących na Słowo Boże. W Średniowieczu osoby niepełnosprawne fizycznie kojarzone były z ludźmi upośledzonymi umysłowo, których to choroba była następstwem grzechu.

Bazylika Vézelay jest przykładem gloryfikacji Chrystusa, który stał się tematem rzeźb wieńczącym łuki nad wejściem głównym do Świątyni. Portal południowy opowiada historię tajemnic z dzieciństwa Chrystusa natomiast nad jego północnym odpowiednikiem widnieją rzeźby przedstawiające ukazanie się Chrystusa pielgrzymom do Emmaüs.

Chociaż Vézelay jest zbudowana z kamienia, Bazylika nazywana jest ruchomą świątynią. Rzeźby zdobiące budynek są tak sugestywne, że zdają się spoglądać na siebie, zadawać pytania, walczyć z nieistniejącymi bestiami.

Na tym właśnie opiera się magia tego miejsca. Odczuwa się ją w całej dolinie, ale przede wszystkim w samej Bazylice.